ອັດຕາສ່ວນທາງເພດຂອງພົນລະເມືອງທີ່ຮູ້ໜັງສື
ອີງຕາມການລາຍງານກ່ຽວກັບການຮູ້ໜັງສືລາຍບຸກຄົນເຫັນວ່າມັນມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ທີ່ຈະຄຳນວນອັດຕາສ່ວນທາງເພດຂອງພົນລະເມືອງທີ່ຮູ້ໜັງສື. ອັດຕາສ່ວນທາງເພດນີ້ແມ່ນຈຳນວນຂອງຜູ້ຊາຍຜູ້ທີ່ສາມາດອ່ານ-ຂຽນໄດ້ຕໍ່ກັບຜູ້ຍິງ 100 ຄົນທີ່ສາມາດອ່ານ-ຂຽນໄດ້. ເພາະສະນັ້ນອັດຕາສ່ວນຕ່ຳກວ່າ 100 ແລະ ໃນແຜນທີ່ໆສະແດງດ້ວຍສີແດງຊີ້ບອກບ້ານທີ່ມີແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ໜັງສືຫຼາຍກວ່າຜູ້ຊາຍ ແລະ ສ່ວນ ເຂດທີ່ສະແດງດ້ວຍສີຂຽວນັ້ນສະແດງບອກບ້ານທີ່ມີຜູ້ຊາຍທີ່ຮູ້ໜັງສືຫຼາຍກວ່າແມ່ຍິງ.
ກ່ອນອື່ນໝົດເມື່ອເຮົາເບິ່ງສະຖິຕິລວມທີ່ສະແດງຢູ່ໃນເອກະສານການສຳຫລວດພົນລະເມືອງ ແລະ ທີ່ ຢູ່ອາໃສ ປີ 2005 ຈະເຫັນໄດ້ວ່າອັດຕາສ່ວນພົນລະເມືອງທີ່ຮູ້ໜັງສືໂດຍລວມ (72.7%) ນັ້ນແມ່ນ ປະກອບດ້ວຍ 63.2% ຂອງອັດຕາສ່ວນແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ໜັງສື ແລະ 82.5% ຂອງອັດຕາສ່ວນຜູ້ຊາຍທີ່ຮູ້ ໜັງສື.
ເມື່ອເຮົາເບິ່ງແຜນທີ່ກ່ຽວກັບອັດຕາສ່ວນທາງເພດຂອງພົນລະເມືອງທີ່ຮູ້ໜັງສືທີ່ມີອາຍຸເທົ່າກັບ ແລະ ສູງກວ່າ 15 ປີ, ກ່ອນອື່ນໝົດພວກເຮົາຈະເຫັນອັດຕາສ່ວນທາງເພດຂອງພົນລະເມືອງໃນກຸ່ມອາຍຸນີ້ ປ່ຽນແປງໄປກັບອັດຕາສ່ວນການຮູ້ໜັງສືລວມ (ປຽບທຽບກັບແຜນທີ່ 4.1). ອັດຕາສ່ວນການຮູ້ໜັງສືຕ່ຳ ສະແດງໃຫ້ເຫັນອັດຕາສ່ວນການຮູ້ໜັງສືຂອງເພດຊາຍມີຫຼາຍກວ່າ (ໃນຈຳນວນຜູ້ຊາຍທີ່ຮູ້ໜັງສື ເທົ່າກັບ ແລະ ຫຼາຍກວ່າ 200 ຄົນໃດຈະມີຈຳນວນແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ໜັງສືພຽງແຕ່ 100 ຄົນ). ໃນທາງກົງກັນ ຂ້າມ, ພວກເຮົາສາມາດພົບເຫັນຄວາມດຸ່ນດ່ຽງຂອງອັດຕາທາງເພດ (ຜູ້ຊາຍທີ່ຮູ້ໜັງສື 105-149 ຄົນ ຕໍ່ແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ ໜັງສື 100 ຄົນ) ມີພຽງແຕ່ຢູ່ໃນເຂດພື້ນທີ່ຊື່ງມີອັດຕາສ່ວນ ຂອງພົນລະເມືອງທີ່ຮູ້ໜັງສືສູງ ເທົ່ານັ້ນ. ແຜນທີ່ຕ່າງໆ ໃນພາກນີ້ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນໄລຍະຄວາມກ່ຽວພັນລະຫວ່າງການແຈກຢາຍ ໂຮງຮຽນຕາມທີ່ຕັ້ງພູມສັນຖານ, ການເຂົ້າໂຮງຮຽນ ແລະ ອັດຕາການຮຽນຈົບຊັ້ນທີ່ມີອັດຕາສ່ວນຂອງ ແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ໜັງສືສູງກວ່າ.
ແຜນທີ່ຍັງໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຂດພື້ນທີ່ຈຳນວນໜຶ່ງທີ່ໝາຍດ້ວຍສີຊົມພູ (ນັ້ນໝາຍເຖິງພື້ນທີ່ໆມີອັດຕາ ສ່ວນແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ໜັງສືສູງກວ່າອັດຕາສ່ວນຜູ້ຊາຍທີ່ຮູ້ໜັງສື). ຈາກສີ່ງຊີ້ບອກເຫຼົ່ານີ້ຄວນມີຄວາມລະມັດ ລະວັງຍ້ອນວ່າມັນອາດມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ທີ່ຕົວຢ່າງຂອງພົນລະເມືອງທີ່ຮູ້ໜັງສືທັງໝົດອາດຈະມີ ໜ້ອຍຫຼາຍຊຶ່ງຈາກນັ້ນກໍ່ຈະສະແດງອອກໃຫ້ເຫັນຄ່າທີ່ຖືວ່າບໍ່ຢູ່ໃນເກນປົກກະຕິໃນເວລາເຮົາຈັດແຍກ ເປັນກຸ່ມຂອງຜູ້ຊາຍ ແລະ ກຸ່ມຂອງແມ່ຍິງ.ນອກຈາກຄວາມແຕກໂຕນກັນທາງດ້ານເພດແລ້ວ ພວກເຮົາກໍ່ຄວນຈື່ວ່າການຮູ້ໜັງສືນັ້ນຍັງຂື້ນກັບ ປັດໃຈສຳຄັນອື່ນໆຫຼາຍຢ່າງນຳອີກດ້ວຍ. ຕົວຢ່າງ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວຜູ້ທີ່ຮູ້ໜັງສືໃນເຂດຕົວເມືອງ ອັດຕາສ່ວນແມ່ຍິງ (ແມ່ນ 84.5%) ແລະ ຜູ້ຊາຍ (ແມ່ນ 94.5%) ແມ່ນຫຼາຍກວ່າອັດຕາສ່ວນຂອງແມ່ຍິງ (ແມ່ນ 41.1%) ແລະ ຜູ້ຊາຍ (ແມ່ນ 67.6%) ທີ່ຢູ່ໃນເຂດຊົນນະບົດທີ່ບໍ່ມີເສັ້ນທາງໄປຮອດໄປເຖິງ. ນອກເໜືອໄປກວ່ານັ້ນ, ໃນກຸ່ມຍິງໜຸ່ມ ແລະ ຊາຍໜຸ່ມ ທີ່ມີອາຍຸແຕ່ 15 ຫາ 24 ນັ້ນບໍ່ ພຽງແຕ່ມີອັດຕາ ການຮູ້ໜັງສືສູງກວ່າເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຫາກຍັງມີ ອັດຕາສ່ວນທາງເພດດຸ່ນດ່ຽງກັນ (ຄືຊາຍ 76.1 ແລະ ຍິງ 89.7%) ຫຼາຍກວ່າກຸ່ມແມ່ຍິງ ແລະ ຜູ້ຊາຍທີ່ ມີອາຍຸເທົ່າກັບ ແລະ ສູງກວ່າ 55 ປີ (ຄືອັດຕາສ່ວນແມ່ຍິງ ໃນກຸ່ມອາຍຸນີ້ມີ 35.5% ແລະ ຊາຍມີ 75.5%). ໃນທີ່ສຸດ, ຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຂາດຂັ້ນລະຫວ່າງ ຊົນເຜົ່າຕາມກຸ່ມພາສາກໍ່ເປັນ ປັດໃຈທີ່ເຮັດໃຫ້ມີການເນັ້ນໜັກຄວາມແຕກໂຕນກັນຫຼາຍໃນດ້ານ ການຮູ້ໜັງສື. ໃນຈຳນວນຜູ້ຊາຍລາວທີ່ຮູ້ໜັງສື 91.4% ນັ້ນມີແມ່ຍິງເຜົ່າອາຄາທີ່ສາມາດອ່ານ ແລະ ຂຽນພາສາລາວໄດ້ພຽງແຕ່ 3.4% ເທົ່ານັ້ນ. ນອກເໜືອໄປຈາກບັນຫາຊົນເຜົ່າຢ່າງດຽວແລ້ວກໍ່ອາດມີ ປັດໃຈອື່ນຕາມມາທີ່ມີຜົນກະທົບຕໍ່ອັດຕາການຮູ້ໜັງສືຂອງກຸ່ມຊົນເຜົ່າເປັນຕົ້ນວ່າທີ່ຕັ້ງຂອງບ້ານ ແລະ ເວລາທີ່ໃຊ້ເດີນທາງໄປຫາໂຮງຮຽນທີ່ຢູ່ໃກ້ທີ່ສຸດ.
ກ່ອນອື່ນໝົດເມື່ອເຮົາເບິ່ງສະຖິຕິລວມທີ່ສະແດງຢູ່ໃນເອກະສານການສຳຫລວດພົນລະເມືອງ ແລະ ທີ່ ຢູ່ອາໃສ ປີ 2005 ຈະເຫັນໄດ້ວ່າອັດຕາສ່ວນພົນລະເມືອງທີ່ຮູ້ໜັງສືໂດຍລວມ (72.7%) ນັ້ນແມ່ນ ປະກອບດ້ວຍ 63.2% ຂອງອັດຕາສ່ວນແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ໜັງສື ແລະ 82.5% ຂອງອັດຕາສ່ວນຜູ້ຊາຍທີ່ຮູ້ ໜັງສື.
ເມື່ອເຮົາເບິ່ງແຜນທີ່ກ່ຽວກັບອັດຕາສ່ວນທາງເພດຂອງພົນລະເມືອງທີ່ຮູ້ໜັງສືທີ່ມີອາຍຸເທົ່າກັບ ແລະ ສູງກວ່າ 15 ປີ, ກ່ອນອື່ນໝົດພວກເຮົາຈະເຫັນອັດຕາສ່ວນທາງເພດຂອງພົນລະເມືອງໃນກຸ່ມອາຍຸນີ້ ປ່ຽນແປງໄປກັບອັດຕາສ່ວນການຮູ້ໜັງສືລວມ (ປຽບທຽບກັບແຜນທີ່ 4.1). ອັດຕາສ່ວນການຮູ້ໜັງສືຕ່ຳ ສະແດງໃຫ້ເຫັນອັດຕາສ່ວນການຮູ້ໜັງສືຂອງເພດຊາຍມີຫຼາຍກວ່າ (ໃນຈຳນວນຜູ້ຊາຍທີ່ຮູ້ໜັງສື ເທົ່າກັບ ແລະ ຫຼາຍກວ່າ 200 ຄົນໃດຈະມີຈຳນວນແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ໜັງສືພຽງແຕ່ 100 ຄົນ). ໃນທາງກົງກັນ ຂ້າມ, ພວກເຮົາສາມາດພົບເຫັນຄວາມດຸ່ນດ່ຽງຂອງອັດຕາທາງເພດ (ຜູ້ຊາຍທີ່ຮູ້ໜັງສື 105-149 ຄົນ ຕໍ່ແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ ໜັງສື 100 ຄົນ) ມີພຽງແຕ່ຢູ່ໃນເຂດພື້ນທີ່ຊື່ງມີອັດຕາສ່ວນ ຂອງພົນລະເມືອງທີ່ຮູ້ໜັງສືສູງ ເທົ່ານັ້ນ. ແຜນທີ່ຕ່າງໆ ໃນພາກນີ້ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນໄລຍະຄວາມກ່ຽວພັນລະຫວ່າງການແຈກຢາຍ ໂຮງຮຽນຕາມທີ່ຕັ້ງພູມສັນຖານ, ການເຂົ້າໂຮງຮຽນ ແລະ ອັດຕາການຮຽນຈົບຊັ້ນທີ່ມີອັດຕາສ່ວນຂອງ ແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ໜັງສືສູງກວ່າ.
ແຜນທີ່ຍັງໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຂດພື້ນທີ່ຈຳນວນໜຶ່ງທີ່ໝາຍດ້ວຍສີຊົມພູ (ນັ້ນໝາຍເຖິງພື້ນທີ່ໆມີອັດຕາ ສ່ວນແມ່ຍິງທີ່ຮູ້ໜັງສືສູງກວ່າອັດຕາສ່ວນຜູ້ຊາຍທີ່ຮູ້ໜັງສື). ຈາກສີ່ງຊີ້ບອກເຫຼົ່ານີ້ຄວນມີຄວາມລະມັດ ລະວັງຍ້ອນວ່າມັນອາດມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ທີ່ຕົວຢ່າງຂອງພົນລະເມືອງທີ່ຮູ້ໜັງສືທັງໝົດອາດຈະມີ ໜ້ອຍຫຼາຍຊຶ່ງຈາກນັ້ນກໍ່ຈະສະແດງອອກໃຫ້ເຫັນຄ່າທີ່ຖືວ່າບໍ່ຢູ່ໃນເກນປົກກະຕິໃນເວລາເຮົາຈັດແຍກ ເປັນກຸ່ມຂອງຜູ້ຊາຍ ແລະ ກຸ່ມຂອງແມ່ຍິງ.ນອກຈາກຄວາມແຕກໂຕນກັນທາງດ້ານເພດແລ້ວ ພວກເຮົາກໍ່ຄວນຈື່ວ່າການຮູ້ໜັງສືນັ້ນຍັງຂື້ນກັບ ປັດໃຈສຳຄັນອື່ນໆຫຼາຍຢ່າງນຳອີກດ້ວຍ. ຕົວຢ່າງ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວຜູ້ທີ່ຮູ້ໜັງສືໃນເຂດຕົວເມືອງ ອັດຕາສ່ວນແມ່ຍິງ (ແມ່ນ 84.5%) ແລະ ຜູ້ຊາຍ (ແມ່ນ 94.5%) ແມ່ນຫຼາຍກວ່າອັດຕາສ່ວນຂອງແມ່ຍິງ (ແມ່ນ 41.1%) ແລະ ຜູ້ຊາຍ (ແມ່ນ 67.6%) ທີ່ຢູ່ໃນເຂດຊົນນະບົດທີ່ບໍ່ມີເສັ້ນທາງໄປຮອດໄປເຖິງ. ນອກເໜືອໄປກວ່ານັ້ນ, ໃນກຸ່ມຍິງໜຸ່ມ ແລະ ຊາຍໜຸ່ມ ທີ່ມີອາຍຸແຕ່ 15 ຫາ 24 ນັ້ນບໍ່ ພຽງແຕ່ມີອັດຕາ ການຮູ້ໜັງສືສູງກວ່າເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຫາກຍັງມີ ອັດຕາສ່ວນທາງເພດດຸ່ນດ່ຽງກັນ (ຄືຊາຍ 76.1 ແລະ ຍິງ 89.7%) ຫຼາຍກວ່າກຸ່ມແມ່ຍິງ ແລະ ຜູ້ຊາຍທີ່ ມີອາຍຸເທົ່າກັບ ແລະ ສູງກວ່າ 55 ປີ (ຄືອັດຕາສ່ວນແມ່ຍິງ ໃນກຸ່ມອາຍຸນີ້ມີ 35.5% ແລະ ຊາຍມີ 75.5%). ໃນທີ່ສຸດ, ຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຂາດຂັ້ນລະຫວ່າງ ຊົນເຜົ່າຕາມກຸ່ມພາສາກໍ່ເປັນ ປັດໃຈທີ່ເຮັດໃຫ້ມີການເນັ້ນໜັກຄວາມແຕກໂຕນກັນຫຼາຍໃນດ້ານ ການຮູ້ໜັງສື. ໃນຈຳນວນຜູ້ຊາຍລາວທີ່ຮູ້ໜັງສື 91.4% ນັ້ນມີແມ່ຍິງເຜົ່າອາຄາທີ່ສາມາດອ່ານ ແລະ ຂຽນພາສາລາວໄດ້ພຽງແຕ່ 3.4% ເທົ່ານັ້ນ. ນອກເໜືອໄປຈາກບັນຫາຊົນເຜົ່າຢ່າງດຽວແລ້ວກໍ່ອາດມີ ປັດໃຈອື່ນຕາມມາທີ່ມີຜົນກະທົບຕໍ່ອັດຕາການຮູ້ໜັງສືຂອງກຸ່ມຊົນເຜົ່າເປັນຕົ້ນວ່າທີ່ຕັ້ງຂອງບ້ານ ແລະ ເວລາທີ່ໃຊ້ເດີນທາງໄປຫາໂຮງຮຽນທີ່ຢູ່ໃກ້ທີ່ສຸດ.
ຖ້າຫາກທ່ານຕ້ອງການແຜນທີ່ ທີ່ມີ
ຄວາມລະອຽດສູງ, ກະລຸນາດາວໂຫຼດຈາກ PDF